Bilimsel Araştırma Platformu Projeleri sonuçlandı

Perakendede kayıt dışına "bilimsel kayıt"

2004 yılında Bilimsel Araştırma Platformu'nu (BAP) kurarak "Kayıtlı-Kurallı Ekonomi ve Perakendecilik Araştırma Desteği ve Ödülü" projesini başlatan AMPD, perakende sektöründe haksız rekabet yaratan bu önemli soruna ilişkin bilimsel veriler ortaya konmasını sağladı.

AMPD Bilimsel Araştırma Platformu'nun "Kayıtlı-Kurallı Ekonomi ve Perakendecilik Araştırma Desteği ve Ödülü"nün finalistlerinin araştırmaları, 2005 yılını "Kayıt dışı ile Mücadele Yılı" ilan eden AMPD'nin sektöre çok önemli bilimsel araştırmalar kazandırmasını sağladı.

SAM Araştırma'dan Cenap Nuhrat, "Kayıtlı Perakende Satış Noktaları";

Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu'ndan Yrd. Doç. Dr. Emine Koban ile öğretim görevlileri Dr. Zerrin Fırat ve Emel Selimoğlu, Bursa'ya yönelik "Perakende Sektöründe Kayıtlı Kayıt dışı Faaliyetler ve Alan Araştırması Bulguları" başlıklı araştırmalarını AMPD'nin düzenlediği Perakende Zirvesi'nde sektör yetkilileriyle paylaştılar.

Cenap Nuhrat'ın "Kayıtlı Perakende Satış Noktaları" araştırmasında, kayıt dışılık sektörel bazda incelendi. Araştırmanın bulgularına göre kayıt dışı işlemlerden dolayı yakalanma riski; genel perakende, gıda ve tekstil sektöründe yüzde 50'nin altında algılanıyor.

28 il, 69 ilçe merkezinde yukarıda da belirtilen üç segmentte yapılan araştırma sonuçlarına göre her üç grupta da satışların yüzde 25-40'ı kayıt dışı gerçekleşiyor. Ücretlilerin yüzde 33-50'si kayıt dışı çalışırken, kayıtlı çalışanlarda ücreti düşük beyan edilenler de hesaba katıldığında, kayıt dışı işgücü ödemeleri oranının kayıt dışı satış geliri oranının çok üzerinde olduğu belirlendi. Araştırmada, kayıt dışı faaliyetlerden dolayı cezalandırılan iş sahiplerinin ifadeleri de yer alıyor. Buna göre işyeri sahiplerinin yüzde 50-60'ı, herkesin yaptığı bir iş olarak gördüğü kayıt dışı satıştan dolayı yargılandığı için öfke duyuyor, yüzde 40-50'si ise haksızlığa uğradığını düşünüyor. Yüzde 35-53'ü yakalandığı için kendine kızarken, yüzde 35-43'ü yaptığı işin doğru olduğuna inanmaya devam ediyor. Uludağ Üniversitesi Meslek Yüksek Okulu'ndan Yrd. Doç. Dr. Emine Koban, öğretim görevlileri Dr. Zerrin Fırat ve Emel Selimoğlu "Perakende Sektöründe Kayıtlı Kayıt dışı Faaliyetler ve Alan Araştırması Bulguları" başlıklı çalışmalarında "Kayıt dışı faaliyetler ve uygulamalar günümüzde ülke ekonomisinin dinamiklerini oluşturan temel sektörlerde geniş ölçekte yer bulmakta ve önemli bir sorun alanı olarak görülmektedir. Ekonomik göstergelerde tahribata ve aşınmaya neden olan bu durum; kayıtsız ekonomiyi kayıt altına alma yönündeki düzenlemeler ve tedbirler konusunu, ekonomik tartışma platformlarının öncelikli gündem maddeleri arasına taşımaktadır" ifadelerine yer vererek şu sonuçlara ulaştılar:

Kayıt dışı faaliyetlere yönelimin haksız rekabet yaratan sonucu, özellikle işverenler tarafından önemli görülmüştür.
Perakende sektöründeki yapılanma çerçevesinde değerlendirme yapıldığında, alışverişlerde belge düzenine uyma sıklığının, organize yapıdan uzaklaşıldığı ölçekte dikkate değer azalma gösterdiği bulgusu dikkati çekmektedir.
Yüksek KDV oranlarının, belgesiz alışverişi özendirdiği ve belge almama tercihini artırdığı da önemli bulgular arasındadır.
Organize olmuş yapıda çalışan kesimin büyük çoğunluğunun sosyal güvenlik şemsiyesi altında olduğu, çalışanlar için hazırlanan soru formlarına verilen cevaplardan ulaşılan bir diğer önemli bulgudur.
Çalışanların kayıt dışı çalışmayı kabul etme yönündeki tercihinde, ülkenin sosyoekonomik koşullarında öncelikli sorun alanı olarak kabul edilen işsizlik olgusunun etkisinin büyük olduğu da ulaşılan bulgular arasındadır.